Vinç Stoperleri ve Ray Tamponları: Son Güvenlik Hattı Nasıl Çalışır

Stoper, tampon, durdurucu: adlar ne anlatır

Ray sonu stoperi, yürüyüş yolunun veya araba rayının sonundaki sabit çelik durdurucudur. Tampon ise hareket eden vinçle stoper arasındaki enerji sönümleyicidir: vincin kinetik enerjisini alır ve hem vince hem stopere gelen kuvveti sınırlar. Mühendisler ve kataloglar iki parça için de birçok ad kullanır: stoper için ray sonu stoperi, vinç stoperi, ray sonu durdurucusu ve son durdurucu; tampon için vinç tamponu, ray tamponu, vinç yolu tamponu ve kren tamponu.

Stoperler ve tamponlar nereye konur

• Vinç yürüyüş yolunun iki ucuna, köprü veya portal yürüyüşü için.
• Köprü üzerindeki araba raylarının iki ucuna, araba yürüyüşü için.
• Aynı yürüyüş yolundaki iki vincin arasına, karşılaştıklarında hasar olmasın diye.
• Limanlarda, sahalarda ve tersanelerde açık alan portal raylarının uçlarına; uzun yürüyüş mesafesi ve yüksek hız burada çarpma enerjisini büyütür.

Her eksende iki taraf birlikte durmalıdır. Stoperlerden biri geride kalırsa veya bir tampon eksikse, bütün darbeyi vincin bir tarafı alır ve vinç raylar üzerinde çarpılır.

Tampon vinçte mi, stoperde mi

Tamponlar genellikle vincin baş kirişlerine takılır ve stoperin üzerindeki bir plakaya çarpar. Böylece vinç korumasını yanında taşır ve aynı tamponlar yürüyüş yolundaki ikinci bir vince karşı da çalışır. Diğer düzende tamponlar stoperlere takılır, vince bir çarpma plakası konur; bu düzen baş kirişte tampona yer olmadığında kullanılır.

İki durumda da tamponun ekseni plakaya doğru yükseklikte ve dik gelmelidir. Hidrolik tamponlarımız ön flanşlı (FM) veya arka flanşlı (RM) gelir; yaylı tamponlarımızın 150x150 ile 260x260 mm arasında taban flanşları ve bunlara uyan delik düzenleri vardır, böylece stoper plakası buna göre delinebilir.

Hidrolik, yaylı veya poliüretan ray tamponları

• Hidrolik tamponlar (HB serisi): 063, 080, 100 ve 125 olmak üzere dört boy; her biri 100 ile 800 mm arasında, 50 mm adımlarla strok seçeneğiyle. Strok başına 15 ile 435 kJ enerji emerler, tamponlama kuvveti 670 kN'a kadar çıkar ve neredeyse hiç geri sekme olmaz: ağır ve hızlı vinçler, liman ve çelikhane vinçleri için tercih edilir.
• Yaylı tamponlar (SB0250 ile SB7500): strok başına 250 ile 7.500 J, 80 ile 180 mm strok ve 5 ile 85 kN son kuvvet. Basit ve dayanıklıdır; yay enerjinin çoğunu geri verir, bu yüzden vinç geri seker.
• Poliüretan tamponlar: hafif ve orta hizmet için hafif, kompakt ve bakım gerektirmeyen hücreli elastomer tamponlar; örneğin orta hızlardaki kapalı alan köprülü vinçleri ve vinç arabaları.

Çarpma enerjisinin nasıl hesaplandığı ve hidrolik tamponun nasıl seçildiği, hidrolik tampon seçim rehberimizde adım adım anlatılıyor.

• Hidrolik Vinç Tamponu Seçimi: Çarpma Enerjisi, Strok ve Kuvvet →

Stoperin taşıması gereken kuvvet

Tampon kuvveti sınırlar ama ortadan kaldırmaz: stoper her darbede tamponun son kuvvetini taşır. Bu yüzden stoper, cıvataları veya kaynakları ve arkasındaki yürüyüş yolu kirişi ya da ray; tamponun en büyük son kuvvetine, tampon ekseninin yüksekliğinde etkiyecek şekilde, ayrıca vinç tasarım standardının (örneğin EN 13001) gerektirdiği katsayılarla tasarlanmalıdır.

Tablolarımızdan bir örnek: 300 mm stroklu bir HB 100 tamponu 115 kJ'a kadar enerji emer ve 420 kN'a kadar kuvvetle iter. Yürüyüş yolunun her iki tarafında bu tampondan birer tane bulunan bir vinç için, her biri tampon yüksekliğinde en az 420 kN'a göre tasarlanmış iki stoper gerekir; tasarım katsayıları buna eklenir. SB2000 yaylı tamponu ise 40 kN son kuvvetle 2.000 J emer: bu yükün onda biri, ama enerjinin de çok küçük bir kısmı.

Stoper tamponun kuvvetini taşıdığı için ikisini birlikte tasarlar ve tedarik ederiz: stoper tampona göre boyutlandırılır, plakası ve delik düzeni tampon flanşına uyar.

Hizalama ve temas

• Bir eksenin iki tamponu stoperlerine aynı anda değer; yürüyüş yolunda veya raylarda yapılan her değişiklikten sonra bunu kontrol edin.
• Tampon ekseni stoper plakasının kenarına değil ortasına gelir ve raya paraleldir.
• Stoper, vincin ulaşması gereken son noktanın ötesinde, tamponun tam stroku için yer bırakacak şekilde durur.
• Yürüyüş limit şalterleri vinci tamponlara ulaşmadan yavaşlatır ve durdurur; tamponlar, şalterlerin bunu yapamadığı durum içindir.

Kontrol ve değişim

Stoperleri ve tamponları her periyodik vinç kontrolünde ve her sert darbeden sonra kontrol edin:

• Hidrolik tamponlar: yağ kaçağı, piston kolunda hasar veya korozyon ve kolun sıkıştırmadan sonra tamamen geri çıkıp çıkmadığı.
• Yaylı tamponlar: kırık veya çatlak sarımlar ve gevşek bağlantılar.
• Poliüretan tamponlar: çatlaklar, kopan parçalar ve kalıcı ezilme.
• Stoperler: eğilmiş plakalar, çatlak kaynaklar, gevşek veya eksik cıvatalar ve ray ya da kiriş üzerinde kayma.

Sert bir darbe almış, yağ kaçıran veya geri çıkmayan bir tampon değiştirilmelidir. Mevcut bir vinçte tampon değiştirirken eski tamponun ve stoperin flanş ölçülerini ve delik düzenini, vinç verileriyle birlikte bize gönderin; yeni tamponu bunlara uydururuz.

Bize neleri göndermelisiniz

• Vinç tipi ve aynı yürüyüş yolundaki vinç sayısı.
• Hareket eden kütle: vinç, araba ve yükün serbest asılı olup olmadığı.
• Çarpma anındaki yürüyüş hızı.
• Tampon ve stoper için kullanılabilir yer; mevcut stoperlerin çizimleri veya fotoğrafları.
• Ortam: kapalı mı açık mı, normal mi agresif mi.
• Tampon mu, stoper mi, yoksa ikisi birden mi gerektiği.

Sıkça sorulan sorular